Không khi nào là quá sớm để đưa con bạn vào thế giới của sách.

Janet George, một giảng viên về ngôn ngữ và giao tiếp, tự cho mình là một “người hay đọc to”. Đó là vì cô luôn đọc to sách trẻ em. Ba đứa con của cô được cô đọc cho nghe từ hồi còn nhỏ cho đến nay đã là 16 tuổi.

“Trẻ em ngày nay rất hạn chế trong ngôn ngữ viết”, cô phàn nàn. “Những quyển sách học thay thế những quyển sách truyện. Quá nhiều điều trẻ nghe được là ngôn ngữ thật sự, còn những ngôn ngữ sáng tạo thì không còn nữa. Việc đọc to cho trẻ nghe giúp chúng có cơ hội được thưởng thức và đánh giá nét đẹp của ngôn ngữ viết”.

Các chuyên gia đều đồng ý rằng việc đọc cho trẻ nghe bắt đầu càng sớm càng tốt. Không phải chờ cho đến khi trẻ đã nhận ra mặt chữ. Janet còn cho biết: “Bạn không cần phải chờ đến khi trẻ nói được tiếng đầu tiên thì mới bắt đầu nói chuyện với trẻ”.

Chờ cho đến khi bé lớn hơn thì mới bắt đầu đọc là một sai lầm mà các bậc cha mẹ thường mắc phải , Rachel Goodchild, tác giả của cuốn Trò chơi đọc sách nằm trong bộ sách Dạy con đã cho biết như vậy. “Hãy bắt đầu đọc ngay từ khi mới sinh bởi điều này hình thành ở bạn một thói quen tốt và bạn có thể dành hoàn toàn thời gian này để ở bên bé”.

Đối với trẻ, ngôn ngữ ban đầu không có nghĩa gì cả. Việc đọc to cho chúng nghe giống như tạo nên một sợi dây ràng buộc. Ở bên bạn, nằm trong lòng bạn để nghe đọc truyện, trẻ bắt đầu liên tưởng sách với một cái gì đó tạo cảm giác thoải mái.

“Đọc cho trẻ nghe là xây dựng ở trẻ một mối quan hệ tình cảm”, Kiran Shah, người bán sách và người viết truyện cho biết. “Khi trẻ cảm thấy an toàn, tâm trí của nó mở ra để đón nhận và việc học xảy ra. Lắng nghe truyện là đặt nền tảng cho kỹ năng đọc và viết”.

Nếu bạn không thể khiến trẻ chú ý bằng một quyển sách thì không có nghĩa là tất cả đều mất hết. Chỉ cần thu hút trẻ bằng cách khác. Rachel khuyên nên dùng những hoạt động âm nhạc như những bài hát đơn giản, dành cho trẻ nhỏ, những bài hát chơi chữ hoặc hoạt động. Bà viết: “Trẻ bắt đầu hiểu rằng ngôn ngữ dùng để giao tiếp và nghĩa của từ là không thay đổi”.

Cũng có thể có trường hợp trẻ không quen ở yên một chỗ với bạn. Rachel đề nghị nên bắt đầu bằng việc dành thời gian ở bên bé yên lặng không có sách. “Có thể bé cần thời gian để làm quen với việc ngồi yên một chỗ với bạn, nhất là nếu bé không quen với điều này”.

Kamini Ramachandran tạo một thói quen đọc sách thường xuyên với 2 cậu con trai của mình từ khi chúng được 6 tháng đến nay, một bé 4 tuổi và một bé 3 tuổi. “Đã có một thói quen trong việc đọc sách. Giờ đọc sách luôn là sau khi tắm xong, trong cùng chiếc ghế, trong cùng một căn phòng, mỗi ngày. Làm như vậy các bé sẽ tham gia vào hoạt động này và mong đến giờ đọc sách”, bà nói.

Đối với trẻ biết đi và trẻ chuẩn bị đến trường
Cho dù có thể đã biết nói giỏi hoặc chưa nhưng bây giờ đứa bé mới biết đi của bạn đã có thể biết phản ứng khi xem sách như chỉ vào hình, có cảm giác với bề mặt giấy, biết lật trang, mở nếp gấp hoặc cười khi thấy một hình minh họa vui. Đứa bé mới biết đi cũng được cho xem đi xem lại cùng một quyển sách hoặc một cuốn băng video.

Những đứa trẻ mới biết đi thích xem những quyển sách nói về những gì mà chúng có thể biết, như truyện nói về việc đi bơi hay đi sở thú. Không cần phải đọc từng truyện và từng từ hoặc đọc hoàn chỉnh quyển sách. Hãy để trẻ dẫn dắt bạn và điều chỉnh tâm tính của nó, tóm tắt câu chuyện hoặc thậm chí không đọc quyển sách đó nữa mà chuyển sang quyển sách khác bé thích. Cũng như vậy, nếu bé thích xem một trang nào đó thì hãy dừng lại để bé xem. Mục đích là đọc một cách thoải mái chứ không yêu cầu hay ép buộc.

Nếu đọc nhiều sách, trẻ chuẩn bị đến trường bắt đầu nắm được cấu trúc của một câu truyện nào có khung cảnh và nhân vật. Biết được cấu trúc này sẽ giúp chúng hiểu được những câu chuyện mới. Chúng cũng bắt đầu chú ý đến từ ngữ trong sách, chứ không chỉ nhìn tranh ảnh.

Dần dần, mặc dù chưa đọc được nhưng chúng đã hiểu được là phải đọc từ từ trải sang phải, có khoảng trống giữa các từ… Lên 5 tuổi, trẻ bắt đầu tự đọc ở bất cứ nơi nào. Khi trẻ đã có thể đọc được thì vẫn không ngừng việc đọc to cho chúng nghe. Janet nói: “Tôi vẫn còn đọc cho 3 đứa con nghe và thậm chí chúng chẳng chú ý gì cả. Thỉnh thoảng tôi đọc cho chúng nghe khi chúng đang ăn sáng hay đang chơi”.

“Sau khi đọc xong một quyển sách, không cần hỏi lại trẻ sách có nội dung gì hay từ nào đó có nghĩa gì hay những câu hỏi gì khác. Thay vào đó, có thể thảo luận với trẻ về cảm tưởng của chúng khi nghe câu chuyện này hoặc cảm tưởng về những nhân vật, hoặc những gì có trong sách có liên quan như thế nào đến cuộc sống của trẻ”.
                                              ST: